อันนี้ฉบับแปลเอง ผิดๆถูกๆอย่างไรขออภัย
ลำโพง: จะวางตรงไหนดี
By Darryl Wikinson
Home theater Magazine , Sep 07
เทคนิคการวางตำแหน่งลำโพงโดยทั่วไป
- เริ่มต้นจากกฎห้าส่วน หรือกฎสามส่วน เพื่อประมาณตำแหน่งลำโพงและตำแหน่งนั่งฟัง โดยตำแหน่งลำโพงจะวางไว้ที่ตำแหน่งห่างจากผนังด้านขางและด้านหลัง 1/5 ของความกว้างและความยาวของห้องฟัง เช่นห้องที่มีความยาว 20 ฟุต กว้าง 15 ฟุต ตำแหน่งลำโพงหน้าซ้ายและขวาจะอยู่หน้าต่อผนังด้านหลังลำโพง 4ฟุต และอยู่ห่างจากผนังด้านข้าง 3ฟุต ตำแหน่งนั่งฟังก็จะอยู่ห่างจากผนังด้านหลังห้อง 4ฟุต เพราะฉะนั้นตำแหน่งนั่งฟังก็จะห่างจากลำโพงประมาณ 12ฟุต หรือจะนั่งห่างจากผนังด้านหลัง 8ฟุต และห่างจากจอ 8 ฟุตและลำโพงหน้าห่างผนัง 4ฟุตก็ได้
- ตำแหน่งลำโพง center ควรวางไม่ตรงกลาง เช่นห้องกว้าง 15ฟุต แทนที่จะวางไว้ที่กลาง 7.5ฟุต ควรวางลำโพงห่างผนังด้านข้าง 7ฟุตและ 8ฟุต ถึงแม้จะดูขัดตาบ้าง แต่มันให้ผลลัพท์ที่ดีทีเดียว
- ตำแหน่งนั่งฟังไม่ควรอยู่ชิดผนัง เพราะตำแหน่งใกล้ผนังเป็นตำแหน่งที่เสียงเบสอยู่มาก ทำให้เสียงเบสไม่เรียบและความสมดุลของเสียงเบส(balanced bass) จะไม่ดี
ลำโพงหน้า
- ถึงแม้จะมีลำโพง center อยู่ ในห้องที่กว้าง 15ฟุต ก็ไม่ควรวางลำโพงหน้าห่างกันถึง 15ฟุต และเพื่อให้ได้การกระจายเสียง stereo, ตำแหน่งเสียงจำลอง(imaging precision) และความสัมพันธ์ของเสียงกับภาพในจอ ที่ดีควรทำตาม rule of thumb ที่บอกไว้ว่าระยะห่างระหว่างลำโพงซ้ายและขวา ควรเท่ากับหรือน้อยกว่าระยะห่างระหวางตำแหน่งฟังกับลำโพงซ้ายและขวา เช่นถ้าลำโพงซ้ายขวาวางห่างกัน 7ฟุต ตำแหน่งนั่งฟังที่ดีก็ควรจะอยู่ห่างจากลำโพง 8-9ฟุต จำไว้ว่าหลีกเลี่ยงการวางลำโพงซ้ายและขวาห่างกันเกินกว่าระยะจากลำโพงถึงจุดนั่งฟัง
- แนะนำให้วางลำโพงซ้ายขวาห่างกันอย่างน้อย 7ฟุต ให้ตำแหน่งที่จออยู่ห่างจากจุดฟัง 10-12ฟุต แต่ก็ไม่ควรวางห่างกันเกิน 10ฟุต และถ้าเป็นจอ projector ลำโพงก็ควรห่างจากขอบจอซ้ายและขวาประมาณ 1ฟุต
- หลายคนชอบนั่งห่างจากจอและลำโพงมากเกินไป ในห้องที่ตำแหน่งลำโพงห่างกัน 7-9ฟุต แนะนำให้นั่งห่างจากลำโพงประมาณ 8-12ฟุต การนั่งใกล้ลำโพงมากเกินไปทำให้การทำงานของลำโพงทั้งสองข้างไม่กลืนกัน และไม่สอดคล้องกับภาพ แต่ถ้านั่งห่างเกินไปจะทำให้ได้ยินเสียงสะท้อนของห้องมากเกินไป และยิ่งถ้าโชคไม่ดีก็จะทำให้ได้ยินเสียงรายล้อมที่ผิดแทนที่จะได้ยินเสียงที่แท้จริงของเวทีเสียง (soundstage)
- ลำโพงเล็กๆมักถูกเรียกว่าลำโพงวางหิ้ง ซึ่งมักทำให้เข้าใจผิดว่าต้องวางไว้บนหิ้ง ซึ่งลำโพงวางหิ้งที่ดีมักไม่ได้ออกแบบมาให้วางไว้บนหิ้ง หรือบนชั้นต่างๆ แต่ออกแบบมาให้วางบนขาตั้งที่ดี (ต้องจ่ายเพิ่ม) และอย่างที่ได้อธิบายเอาไว้ มันควรวางห่างจากผนังทั้งสองข้างหลายฟุต
- ถ้าเป็นไปได้ลำโพงควรวางกรวยลำโพงในแนวตั้ง เพราะจะทำให้การตอบสนองต่อเสียงที่กระจายออกไปดีกว่า ลำโพง center อาจได้รับการยกเว้นให้วางเป็นแนวนอนได้ แต่ก็เพราะว่าความสะดวกสวยงาม และการตลาดมากกว่าการคำนึงถึงเสียงที่ดี
- นักเล่นเครื่องเสียงหลายคนแนะนำให้หันหน้าลำโพงเข้าหากันเล็กน้อย การทำเช่นนี้ในการ setup 2 channel มักจะให้เสียงที่ดีกว่า(แต่ไม่ทั้งหมด) และให้ผลดีในตำแหน่งนั่งฟังคนเดียว แต่ถ้ามีหลายคนนั่งดูหนังด้วยกันล่ะก็สิ่งนี้คือหายนะ เช่นถ้าคุณนั่งอยู่หน้าต่อลำโพงซ้ายแต่มันดันหันไปทางขวา เพราะฉะนั้นเสียงจากลำโพงซ้าย คุณก็จะรับรู้ได้ว่ามันไปอยู่ทางขวาของคุณ ดังนั้นการวางลำโพงหน้าซ้ายและขวาให้ตรงๆ จะทำให้ได้ soundstage ที่กระจายได้ทั่วถึงมากกว่า ซึ่งมันอาจจะไม่ได้ให้ผลลัพท์ที่ดีที่สุดในทุกพื้นที่ แต่ครอบครัวและเพื่อนของคุณจะต้องขอบคุณแน่ถ้าเขารู้ถึงสิ่งนี้
- ถ้าจอ projector หรือทีวีที่ใหญ่และหนาๆ ต้องพยายามให้ลำโพงหน้าซ้ายและขวาอยู่ห่างออกมาข้างหน้า ซึ่งก็เป็นไปตามคำแนะนำที่ให้ไว้ว่าควรวางลำโพงห่างออกมาจากผนัง การวางลำโพงยิ่งห่างจากทีวีมากเท่าไหร่ก็จะลดการสะท้อนเสียงจากจอได้เท่านั้น
- ถ้าคุณยังใช้จอ CRT TV อยู่ต้องแน่ใจว่าลำโพงหน้ามีการป้องกันคลื่นแม่เหล็กที่ดี แต่ทีวีใหม่ๆในปัจจุบันไม่ค่อยมีปัญหานี้แล้ว
ลำโพง Surrounds
- วางไปตามผนังด้านข้าง หรือผนังด้านหลัง ยิ่งถ้าคุณใช้ลำโพงเป็นชุด (home theater in a box) ตำแหน่งการวางลำโพงหลัง ต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษเพราะตำแหน่งการวางจะมีผลต่อเสียง surround มากกว่า ระบบที่ใหญ่
- ลำโพง Dipole ควรวางไว้ด้านข้างๆตรงๆต่อตำแหน่งนั่งฟัง แต่ถ้าเป็นลำโพงแบบอื่นๆในระบบ 5.1 ควรวางไว้ประมาณ 110-120 องศา ต่อเส้นที่ลากจากกึ่งกลางจอมาจุดกึ่งกลางที่นั่งฟัง แต่นี่เป็นเพียงคำแนะนำคร่าวๆ อาจไม่ตรงตามนี้ เช่นถ้าห้องคุณแคบการวางตำแหน่งนี้อาจทำให้เสียง surround เด่นขึ้นมามากเกินไป คุณอาจต้องหาตำแหน่งที่อยู่ด้านข้างที่หลังๆหน่อย หรือตำแหน่งหลังห้องเลย
Subwoofers
- สามารถเขียนหนังสือได้เป็นเล่มๆเกี่ยวกับการวาง subwoofer และบางทีหนังสือเป็นเล่มก็ยังบอกได้ไม่หมด ตอนนี้ได้เพียงแต่บอกว่าไม่ใช่ว่าตำแหน่งไหนก็วางได้ ต้องทดลองหลายๆตำแหน่ง และอยู่ตำแหน่งนั้นสักระยะลองดูความ smooth, ดูการตอบสนอง และการแผ่ของเสียงต่ำโดยไม่มีอาการ boom หรือมีเสียงบางตัวเด่นขึ้นมา สภาพห้องบางห้องอาจจะหาตำแหน่งดีได้ยาก แต่ถ้าได้ลองหลายๆครั้ง คุณก็จะสามารถพบกับตำแหน่งที่คุณพอใจได้เอง
